Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Samolot

W 1948 r. Dowództwo Wojsk Lotniczych zleciło Lotniczym Warsztatom Doświadczalnym opracowanie i budowę prototypu samolotu wielozadaniowego LWD ”Żuraw”, który miał znaleźć zastosowanie jako maszyna łącznikowa i obserwacyjna. Ponadto przewidywano wykorzystanie ”Żurawia” w wersjach: szkolnej, bombowej, sanitarnej, transportowej i aerofoto. Samolot miał być następcą samolotów Polikarpow Po-2 i CSS-13. Napęd miał stanowić silnik M-11FR.
Opracowano projekt wstępny w pięciu wariantach, z których zamawiający dokonał wyboru modelu w klasycznym układzie górnopłata, o konstrukcji mieszanej. Samolot miał się odznaczać krótkim startem i lądowaniem. Ponadto postawiono wysokie wymagania wytrzymałościowe.

Projekt konstrukcyjny ”Żurawia” wykonał w latach 1949-1950 zespół LWD, kierowany przez mgr. inż. Tadeusza Sołtyka.
Opracowano trzy wersje samolotu: - ”Żuraw A”- dwumiejscowa wersja łącznikowo-obserwacyjna, uzbrojona w ruchomy kaem SzKas, kal. 7,62 mm, wyposażona w aparat fotograficzny, pokładową radiostację nadawczo-odbiorczą i pełne wyposażenie do lotów nocnych, - ”Żuraw B”- trzymiejscowa wersja transportowa, o kombinowanym układzie przystosowanym do przewozu osób lub transportu ładunków, miała być przystosowana do lotów nocnych i wyposażona w aparat fotograficzny, - ”Żuraw C”- dwumiejscowa wersja bombowa miała być uzbrojona w ruchomy kaem SzKas, kal. 7,62 mm, oraz wyposażona w podskrzydłowe i podkadłubowe zamki, pozwalające na zabranie ładunku bomb różnych wagomiarów, o łącznej masie 230 kg. Celem osiągnięcia krótkiego startu i lądowania samolot otrzymał klapy i sloty. Dla ułatwienia operowania z lądowisk na terenach przygodnych zastosowano niezwykle mocne podwozie. Aby umożliwić hangarowanie w niedużych pomieszczeniach zaprojektowano składane skrzydła. Przewidywano, że samolot powinien osiągać prędkość max 213 km/h, prędkość wznoszenia- 3,7 m/s i pułap 4400 m. ”Żuraw” miał zatem przekraczać osiągami, jak również zaletami eksploatacyjnymi dotychczas stosowane samoloty CSS- 13.

W międzyczasie zreorganizowano przemysł lotniczy, przemianowując LWD na WSK nr 5. Pod znakami tej firmy został ukończony na wiosnę 1951 r. pierwszy prototyp w wersji łącznikowo- obserwacyjnej ”Żuraw A”, ale bez uzbrojenia i wyposażenia operacyjnego. Samolot został oblatany 16.05.1951 r. Wkrótce po oblataniu prototyp został przekazany do Instytutu Lotnictwa w celu przeprowadzenia homologacji. Samolot oblatano z silnikiem M-11FR, który z uwagi na przekroczenie projektowanej masy własnej samolotu o 160 kg, okazał się za słaby.

W próbach ustalono, że samolot ma słabe osiągi i mimo pewnych zalet, jak mała prędkość minimalna i krótki start i lądowanie, nie nadaje się do produkcji seryjnej. Brak odpowiedniej jednostki napędowej sprawił, że Dowództwo Lotnictwa straciło zainteresowanie tym samolotem.
Samolot pozostał w Instytucie Lotnictwa, gdzie był eksploatowany w niewielkim zakresie.