Logo Muzeum
Agrolotnictwo Digitalizacja archiwaliów NATO 1949-2009 Projekt ekspozycji w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie 100-lecie Lotnictwa w Małopolsce Projekt renowacji samolotu WSK PZL AN-2 5705

Lotniczy Park Kulturowy

PROJEKT REALIZOWANY JEST ZE ŚRODKÓW
WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO
W RAMACH KONTRAKTÓW WOJEWÓDZKICH

 

Regulamin Lotniczego Parku Kulturowego

Inwestor:
Muzeum Lotnictwa Polskiego

Zespół autorski:
Kierownictwo naukowe

  • prof. dr hab. inż. arch. Maria Łuczyńska-Bruzda

Kierownictwo i koordynacja prac:

  • dr inż. arch. Krzysztof Wielgus

Autorzy:

Architektura i architektura krajobrazu:

  • dr inż. arch. Jadwiga Środulska-Wielgus
  • mgr inż. arch. Joanna Piekło
  • dr inż. arch. Krzysztof Wielgus

inżynieria drogowa:

  • mgr inż. Zdzisław Pauli

energetyka:

  • mgr inż. Wojciech Lisek

zaopatrzenie w wodę i kanalizacja:

  • mgr inż. Marta Żakowska

Konsultacja specjalistyczna ze strony Muzeum Lotnictwa Polskiego:

  • dyr inż. Krzysztof Radwan
  • Jan Hoffmann
  • mgr sztuki Piotr Łopalewski
  • inż. arch. Marek Radomski

 

—–

 

Wprowadzenie

Współczesne muzea łączą w swej działalności programowej pracę naukowo-badawczą z szeroko pojętą promocją tzw. „przemysłu czasu wolnego”. Pozwala on na poznawanie historii działalności człowieka, i konfrontowanie dotychczasowych informacji na dany temat z rzeczywistością, ukazaną w sposób atrakcyjny dla zwiedzającego. Dotychczasowe postrzeganie muzeów jako miejsc nudnego oglądania zabytków może, i powinno, ulec zmianie. Niezaprzeczalnym atutem Muzeum Lotnictwa Polskiego jest możliwość eksponowania historycznych maszyn w krajobrazie lotniska z początku minionego stulecia, we wnętrzach dawnych i stylizowanych przestrzeni hangarowych. Wykorzystanie poznawczych i dydaktycznych cech tradycji miejsca stwarza szerokie możliwości tak dla specjalistów z zakresu historii i techniki lotniczej, jak i zwiedzających, dla których miejsce to stanowi atrakcję turystyczną i kulturalną.

—–

Rys historyczny

Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie znajduje się na części obszaru jednego z najstarszych lotnisk Europy. W 1892 r. na terenie Błoń Rakowickich stacjonować zaczęły balony obserwacyjne armii austro-węgierskiej. Tak tworzyły się początki jednego z najstarszych lotnisk Europy. Nocą z 30 na 31 października 1918 r. lotnisko to zostało odebrane zaborcom przez Polaków dowodzonych przez kpt. Florera. Tym samym Rakowice stały się pierwszym lotniskiem niepodległej Polski.


Samoloty SVA-10 2 Pułku Lotniczego na lotnisku rakowickim w sierpniu 1922 r.

Rakowickie pole wzlotów było w okresie międzywojennym drugim co do wielkości lotniskiem Rzeczypospolitej. Zniszczone podczas kampanii wrześniowej, zostało wkrótce odbudowane przez Niemców i wykorzystywane przez Luftwaffe. W styczniu 1945 r. lotnisko zajęła Armia Czerwona, która przekazała je latem 1945 r. władzom Polskim. W 1963 r. podjęto decyzję o likwidacji lotniska i utworzenia na części jego terenu Muzeum Lotnictwa.


Lotnisko Rakowice w dniu 15 VIII 1922 roku. W tle zespół koszar.
(ze zbiorów K.W.)

Panorama zachodnich zespołów hangarowych lotniska Rakowice-Czyżyny. Na pierwszym planie zespół austriackich łukowych hangarów ceglano-drewnianych z 1918 r., za nimi – ciąg hangarów polskich – dwunawowych żelbetowych hangarów nr 1,2, trzech stalowo-betonowych hangarów nr 3,4,5. W tle panorama Krakowa i Podgórza z kopcem Krakusa; stan z około 1931 r. (ze zbiorów K.W.)


Zrujnowany hangar nr 6 (obecnie Muzeum Lotnictwa) po bombardowaniu
1 września 1939 roku. (ze zbiorów K.W.)


Odbudowa hangaru nr 6, 1945-1946 r. (ze zbiorów T.R.)


19.04.1967 rok – nowy eksponat Muzeum Lotnictwa – MD-12 F. W tle jeszcze nie zagospodarowany teren Muzeum.

Rok 1987. Teren został ogrodzony. Za ogrodzeniem pojawiły się dzikie ogródki działkowe, wysypiska ziemi oraz śmieci.

—–

 

Budowa Lotniczego Parku Kulturowego

Projekt Parku

Lokalizacja fortów i lotniska rakowickiego na tle dzisiejszego Krakowa.
Projekt przedsięwzięcia powstał w oparciu o studium z roku 1992, przewidujące utworzenie Lotniczego Parku Kulturowego – rodzaju parku technologicznego – „ogrodu historycznych krajobrazów lotniczych”, ośrodkiem którego będzie teren Muzeum Lotnictwa Polskiego. Tu funkcja muzealna o statycznym charakterze i ograniczonej przestrzeni ekspozycyjnej ma uzyskać tym sposobem wymiar krajobrazowy i dynamiczny.

—–

 

Projekt parku opracowany został w taki sposób, aby mógł spełniać kilka podstawowych standardów:
Lotniczy Park Kulturowy – koncepcja z roku 1998

  • Standard użytkowania codziennego – prezentacja statyczna ekspozycji MLP.
  • Standard użytkowania okresowego w trakcie imprez – ograniczonych pokazówlotniczych, zawodów modelarskich itp.
  • Standard użytkowania specjalnego – wykorzystanie lądowiska śmigłowcowego przez Policję, Straż Pożarną i Lotnicze Pogotowie Ratunkowe. Projekt Lotniczego Parku Kulturowego został opracowany w taki sposób aby standardy użytkowania okresowego i specjalnego, pomimo konieczności wchłonięcia większej niż normalnie ilości zwiedzających (4.000-10.000), nie likwidowały w tym czasie podstawowych funkcji muzealniczo-dydaktycznych i rekreacyjnych.

 

Projekt wykonano w Instytucie Architektury Krajobrazu Politechniki Krakowskiej pod kierunkiem prof. dr hab. inż. arch. Marii Łuczyńskiej-Bruzdy.

Realizacja projektu do 2002 roku

  • W 1992 r. w Muzeum Lotnictwa Polskiego powstał projekt utworzenia Lotniczego Parku Kulturowego, opracowany wspólnie z Instytutem Architektury Krajobrazu Politechniki Krakowskiej pod kier. prof. Marii Łuczyńskiej-Bruzdy. Koncepcja ta spotkała się z poparciem ze strony Zarządu i Rady Miasta Krakowa, Wojewody Małopolskiego, Zarządu Województwa Małopolskiego. Na mocy ich decyzji na realizację Lotniczego Parku Kulturowego przekazane zostało około 20 ha terenu, a sam projekt włączony został w Strategię Rozwoju Województwa Małopolskiego (docelowo obszar całego Lotniczego Parku Kulturowego obejmować ma tereny o łącznej powierzchni 41,1 ha).
  • W 2001 r. zakończono formowanie kopca widokowego i wałów ziemnych określających nową perspektywę lotniska i oddzielających je optycznie od pobliskich osiedli mieszkaniowych. Wzdłuż wału utworzono plenerową wystawę obrazującą rozwój samolotów bojowych służących w lotnictwie polskim od lat 50. po dzień dzisiejszy.

—–

 

Ekspozycja plenerowa


Postęp w rekultywacji terenów LPK – stan z jesieni 2002 r.

—–

 

Lotniczy Park Kulturowy wg koncepcji zaakceptowanej w WZiZT z 2002 r.

Do roku 2002 oczyszczono z nadkładu ziemi ponad 600 m dawnej drogi kołowania, zniwelowano ok. 7 ha terenu, uformowano ok. pół kilometra wałów-wygrodzeń widokowych, wreszcie zrealizowano kilkaset metrów trwałego ogrodzenia.

W roku 2002 ukończono też ważny etap porządkowania i rekultywacji dużego, ponad czterohektarowego obszaru po północnej stronie parku, od ulicy Gen. Bora-Komorowskiego. Teren odzyskał swą aktywność biologiczną i historyczną postać.

W grudniu 2002 r., po pozytywnej opinii MKUiA, projekt Lotniczego Parku Kulturowego uzyskał WZiZT.

Lądowisko dla śmigłowców

Lokalizacja lądowiska

—–

 

„Dzikie działki” – niwelacja terenu pod budowę LĄDOWISKA ŚMIGŁOWCOWEGO

—–

Lądowisko dla śmigłowców

—–

 


„ALEJA MIGÓW” PEZED ROZPOCZĘCIEM BUDOWY ŚCIEŻEK – KONIEC 2002 ROKU

„ALEJA MIGÓW” BUDOWA ŚCIEŻEK

—–

 

—–

 

KONTYNUACJA BUDOWY OGRODZENIA LOTNICZEGO PARKU KULTUROWEGO

—–

 

Teren pod montaż LOTNICZYCH HANGARÓW MAGAZYNOWYCH

Lokalizacja hangarów


Obszar realizacji Lotniczego Parku Kulturowego.
Teren dawnego lotniska Rakowice-Czyżyny (fot. W.G.)

—–

 

Kolejne etapy obejmować będą:

  • Realizację osnowy systemu ścieżek i dróg wraz z podstawowym urządzeniem parkowym oraz podstawowym urządzeniem części strefy pokazów i imprez.
  • Modernizację istniejących obiektów Muzeum (hangaru muzealnego, garaży lotniskowych, hangaru ekspozycji studialnej, spadochronowni itp.).
  • Modernizację pasów startowych, rozbudowę systemu ścieżek oraz dróg pieszych i rowerowych, rozbudowa strefy parkingowej oraz sukcesywne nasadzanie zieleni wysokiej.
  • Urządzenie strefy pokazów i imprez o docelowej pojemności 4 000 – 10 000 osób
  • Budowę obiektów gastronomii i obsługi imprez.
  • Budowa w północnej części pawilonów ogrodowych o zmiennych funkcjach komercyjno-wystawienniczych oraz formowanie ogrodów tematycznych.


Błonia Lotnicze – wielka łąka – strefa pokazów


Ogród Tematyczny – „Pole Wzlotów Kampanii Galicyjskiej” z możliwością ekspozycji okresowej w namiotach i z powiązaniem ze strefą starego lotniska i oryginalnym hangarem z lat 1914-1916.

—–

 

Zgromadzenie muzealiów lotniczych w Krakowie i konsekwentne rozszerzanie kolekcji, uratowanie od wyburzenia jednego z najcenniejszych międzywojennych hangarów lotniczych to niewątpliwe sukcesy Muzeum. Kolejnym wielkim sukcesem jest przywracanie, niestety w ograniczonym stopniu, ciągłości historycznej i tożsamości miejsca rakowickiemu polu wzlotów. Ograniczone funkcje lotnicze w połączeniu z niewątpliwymi walorami kulturowymi i krajobrazowymi stanowią bezprecedensowy przykład działań związanych z szeroko rozumianą edukacja i ekologią. Lotniczy Park Kulturowy ma szansę stać się wizytówką Krakowa w środowisku lotniczym, muzealniczym i architektoniczno-krajobrazowym. Niewątpliwa wartość historyczna może wspomóc rozwój Województwa Małopolskiego, a w dobie integracji europejskiej stanowić wkład Krakowa w tworzenie tożsamości kulturowej regionu na tle wydarzeń wielkiej historii Europy.

Adaptacja dla potrzeb współczesności historycznych inżynierskich i militarnych elementów krajobrazu scalonych w Lotniczy Park Kulturowy stanowi przykład wyprzedzenia epoki, swoistego wprowadzenia historii w przyszłość i to w sposób niezwykle atrakcyjny z punktu widzenia turystyki, ekologii oraz kultury technicznej i ekonomii.

W przedstawionej prezentacji wykorzystano materiały ze zbiorów:

Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie

Zbiorów prywatnych:
dr inż. arch. Krzysztofa Wielgusa
mgr inż. arch. Tadeusza Rutkowskiego

Fotografie:
Jan Hoffmann
Wojciech Gorgolewski

Wszystkie prawa zastrzeżone.
Żadna część tej prezentacji nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych bez pisemnej zgody posiadacza praw autorskich.


Województwo Małopolskie
Mecenas Muzeum
Kraków Airport Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych - sponsor restauracji samolotu Caudron  CR.714 Cyclone
Patroni Medialni
Skrzydlata Polska
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
© Muzeum Lotwnictwa Polskiego w Krakowie   |   Polityka prywatnosci i obsługi "ciasteczek"