Logo Muzeum
Zbiory
... ...


Samolot: TS-11 Iskra bis B (przekrój)

TS-11 Iskra bis B (przekrój)
Polska
samolot szkolno-treningowy
1970



  • Dane techniczne


Rozpiętość 10,06 m
Długość 11,15 m
Masa startowa 3862 kg
Maksymalna prędkość 720 km/h
Pułap 11000 m
Zasięg 1200 km
Uzbrojenie działko kal. 23 mm, możliwość podwieszenia 50-kg bomb, zasobników z karabinami maszynowymi i wyrzutni niekierowanych pocisków rakietowych na czeterech podskrzydłowych węzłach
Silnik :
SO-1 o ciągu 9,8 kN (1000 kG)

 

Kadłub uszkodzonego egzemplarza wykorzystywany jako pomoc naukowa.

Odrzutowy samolot szkolno-treningowy, opracowany w 1958 przez zespół kierowany przez inż. Tadeusza Sołtyka. Prototyp oblatano w 1960 z brytyjskim silnikiem Bristol Siddeley Viper 8, ponieważ prowadzone równolegle prace nad docelowym silnikiem SO-1 przeciągały się. Samolot okazał się bardzo udaną konstrukcją.

W 1961 w ZSRR przeprowadzono konkurs na samolot szkolno-treningowy dla sił powietrznych państw Układu Warszawskiego, w którym wzięły udział radziecki Jak-30, czechosłowacki Aero L-29 Delfin i Iskra. Ze względów politycznych i nie tylko zwyciężył L-29 Delfin, ale Polska pozostała przy Iskrze, podejmując produkcję seryjną w WSK PZL Mielec. Z powodu ciągłych problemów z silnikiem SO-1, w WSK Rzeszów rozpoczęto produkcję silników HO-10, wzorowanych na BS Viper.

Pierwszą wersją seryjną produkowaną od 1963 była Iskra bis A, która weszła na uzbrojenie wojsk lotniczych w 1964. W 1966 opracowano wersję Iskra bis B z udoskonalonym wyposażeniem radionawigacyjnym i podskrzydłowymi węzłami do podwieszania uzbrojenia i silnikiem SO-1. W 1972 opracowano wersję rozpoznawczą i kierowania ogniem artylerii Iskra 200, produkowaną w liczbie 5 egzemplarzy pod oznaczeniem Iskra bis C. W 1972 oblatano jednomiejscową wersję szturmową Iskra 200BR, która nie weszła do produkcji. W 1973 opracowano wersję Iskra 200SB, która weszła do produkcji jako Iskra bis D, a w 1975 rozpoczęto produkcję wersji szkolno-rozpoznawczej Iskra bis DF. Wersje te napędzane były udoskonalonym silnikami SO-3.i SO-3W.

W latach 1975–76 50 samolotów Iskra bis D wyeksportowano do Indii, gdzie były użytkowane do końca 2004. Ostatecznie produkcję zakończono w 1987. Wyprodukowano 419 egzemplarzy. W polskim lotnictwie wojskowym Iskry eksploatowane są do dzisiaj. Służą do zaawansowanego szkolenia i jako samoloty akrobacyjne w reprezentacyjnym zespole Sił Powietrznych Iskry. Lotnictwo Marynarki Wojennej używało ich do zadań rozpoznania morskiego.

Samolot TS-11 Iskra bis B o numerze seryjnym 1H 06-15 należał do VI serii produkcyjnej. Opuścił linię produkcyjną 30 listopada 1970 r. W okresie od 1 grudnia 1970 do 29 lipca 1972 r. należał do 60. Lotniczego Pułku Szkolnego, operującego z lotniska Radom-Sadków. 16 października 1971 r. st. kpr. pchor. Andrzej Starchurski wystartował do samodzielnego lotu egzaminacyjnego. Chwilę po starcie nastąpiła awaria silnika wskutek urwania łopatki sprężarki, po czym pilot lądował awaryjnie na drodze Radom – Lublin z częściowo schowanym podwoziem. W wyniku uszkodzeń samolot został spisany ze stanu jednostki. Egzemplarz służył jako źródło części zamiennych oraz przekrój poglądowy do nauki.

Powrót

   


Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
© NeoServer 2009 -      - Polityka obsługi "ciasteczek"     - statystyka